Đặt vấn đề: Đột ngột yếu và dần liệt 2 chi dưới ở một thanh niên nam giới là một tình trạng cấp cứu nội khoa trong thực hành lâm sàng đôi khi khiến người bệnh, người nhà người bệnh hết sức lo lắng; thậm chí các bác sỹ lâm sàng cũng vô cùng khó lý giải và bị mất phương hướng ngay từ đầu do không biết nguyên nhân gây bệnh do đâu.
Dù nguyên nhân và cơ chế của bệnh chưa được biết rõ song giả thuyết có thể có ảnh hưởng của yếu tố di truyền, bệnh thường xảy ra chủ yếu ở nam giới nguồn gốc Châu Á, tuy vẫn chưa xác định được chính xác đột biến ở gen nào. Vào năm 2010 một nhóm nghiên cứu đã phát hiện một số đột biến làm tăng nguy cơ mắc liệt chu kỳ hạ kali máu ngộ độc giáp. Mặc dù điều này không giải thich được tất cả các trường hợp nhưng đây chính là bước đột phá đáng kể giúp khẳng định nền tảng di truyền của rối loạn này. Nhưng ngay cả khi đột biến liệt chu kỳ hạ kali máu ngộ độc giáp có thể di truyền thì một cá nhân sẽ vẫn không có triệu chứng trừ phi bị thêm cường giáp. Điều này có nghĩa là nhiều thế hệ trong một gia đình có thể qua đi giữa hai cá thể bị bệnh.
Tại khoa Nội tiết Bệnh viện đa khoa tỉnh Hải Dương, đã gặp một vài trường hợp bệnh cảnh lâm sàng tương tự, đó là một thể bệnh liệt 2 chi dưới do hạ Kali máu/Bệnh nhân basedow là một thể bệnh được khoa nội tiết tiếp nhận và xử trí đúng đã giúp người bệnh cải thiện nhanh triệu chứng, bệnh bình phục hoàn toàn do được điều trị kịp thời xin được trình bày dưới đây:
Bệnh nhân nam 26 tuổi vào viện cấp cứu sau đó được nhập khoa khoa Nội tiết - Bệnh viện đa khoa tỉnh Hải Dương ngày 02/10/2019 vì yếu 2 chi dưới. Hoàn toàn không có triệu chứng gì rõ ràng ngoài một vài biểu hiện gợi ý của hội chứng cường giáp đang dần bị xóa nhòa như: mệt mỏi, hoảng hốt, tim đập nhanh, cổ to vừa, mạch nhanh (105 lần/ phút); không sốt, các thăm khám khác không phát hiện được triệu chứng khác thường; tiền sử phát hiện bệnh basedow 10 ngày đang điều trị theo đơn thuốc từ Bệnh viện TWQĐ 108 (Thyrozole 200mg/ngày; betaloc zok 50mg/ngày)
Bệnh nhân đã được thực hiện làm xét nghiệm cấp cứu gồm:
- Điện tim: Nhịp nhanh xoang tần số 108 lần/ phút
- Sinh hóa máu: ngoài triệu chứng kali máu giảm mạnh (1,6 mmol/l) thì không có biểu hiện gì khác thường.
Ngay lập tức bệnh nhân được bù Kali máu và bổ sung các xét nghiệm cần thiết khác đồng thời theo dõi Kali máu liên tục 4h/lần/24 giờ đầu.
Siêu âm tuyến giáp : Hình ảnh cường giáp
- T3 : 3,78 nmol/l, FT4 : 45,48 pmol/l, TSH : 0.018 uIU/ml
- K : 1,4 - 5,1 mmol/l
- Cortisol: 248,6 nmol/l
- Khám mắt : bình thưởng
Bằng phương pháp điều trị tích cực đúng phác đồ, bệnh nhân đã nhanh chóng hồi phục sau 24h đã hết liệt, đi lại được, theo dõi sau 5 ngày ổn định ra viện.
|
|
|
|
Hình ảnh: BN liệt chi dưới khi vào viện và hồi phục khi ra viện
|
Khuyến cáo:
- Người trẻ tuổi, nam giới khi có biểu hiện liệt 2 chi dưới đột ngột cần thận trọng với thể lâm sàng đặc biệt của bệnh lý hạ Kali máu do bệnh Basedow.
- Đối với bệnh nhân bị bệnh basedow nam giới trẻ tuổi cần lưu ý theo dõi hạ kali máu trước, trong và sau quá trình điều trị.
- Khi các biểu hiện liệt 2 chi dưới đột ngột ở nam giới trẻ tuổi các bác sỹ cấp cứu ban đầu cần chú ý định hướng nguyên nhân hạ kali máu do bệnh Basedow.
Ths. Bs Vũ Văn Nguyên - Trưởng khoa Nội tiết - BVĐK tỉnh HD
BSCKI Trần Hồng Nhã - Phó trưởng khoa
BS Nguyễn Võ Giang - Bác sỹ lâm sàng