Bệnh dại lây truyền như thế nào?
Bệnh dại do vi rút dại (Rhabdovirus) gây ra và lưu hành ở nhiều quốc gia trên thế giới, đặc biệt tại khu vực châu Á và châu Phi. Nguồn lây chủ yếu là chó và mèo mắc bệnh dại.
Vi rút dại lây truyền qua nước bọt của động vật nhiễm bệnh. Người có thể bị lây khi:
- Bị chó, mèo hoặc động vật có vú mắc dại cắn.
- Bị cào gây trầy xước da.
- Bị động vật liếm vào vết thương hở hoặc niêm mạc (mắt, miệng…).
Sau khi xâm nhập vào cơ thể, vi rút di chuyển theo đường thần kinh về não. Thời gian ủ bệnh thường từ 1–3 tháng, nhưng có thể ngắn hơn một tuần hoặc kéo dài trên một năm, tùy thuộc vào vị trí vết cắn, mức độ tổn thương và lượng vi rút xâm nhập.
Dấu hiệu nhận biết bệnh dại
Giai đoạn đầu, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng giống cúm như:
- Sốt.
- Đau đầu.
- Mệt mỏi.
- Đau, ngứa ran, châm chích hoặc nóng rát bất thường tại vị trí vết cắn.
Khi bệnh tiến triển, các triệu chứng trở nên điển hình hơn:
- Sợ nước, sợ gió.
- Khó nuốt.
- Kích động, hung hăng.
- Chảy nhiều nước bọt.
- Ảo giác.
- Co giật.
- Liệt dần các cơ và hôn mê.
Khi đã xuất hiện các triệu chứng này, bệnh hầu như không thể cứu chữa.
Vì sao nhiều trường hợp vẫn tử vong do bệnh dại?
Phần lớn các trường hợp tử vong do bệnh dại đều không được tiêm vắc xin và/hoặc huyết thanh kháng dại kịp thời sau khi bị động vật cắn.
Nguyên nhân thường gặp là:
- Chủ quan vì cho rằng chó, mèo nhà cắn.
- Thấy động vật vẫn khỏe mạnh sau khi cắn.
- Thiếu hiểu biết về bệnh dại.
- Tự điều trị bằng thuốc nam, thuốc đông y hoặc các phương pháp chưa được kiểm chứng.
- Không đến cơ sở y tế ngay sau khi bị cắn.
Đây là những quan niệm rất nguy hiểm, bởi động vật có thể đang trong thời kỳ ủ bệnh và vẫn có khả năng truyền vi rút.
Ảnh minh họa
Cần làm gì khi bị chó, mèo cắn?
Nếu bị chó, mèo cắn, cào hoặc liếm vào vết thương hở, người dân cần:
1. Rửa ngay vết thương dưới vòi nước chảy với xà phòng trong ít nhất 15 phút.
2. Sát khuẩn vết thương bằng dung dịch phù hợp (cồn 70%, povidone-iodine… nếu có).
3. Đến ngay cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ và chỉ định tiêm vắc xin phòng dại, đồng thời xem xét tiêm huyết thanh kháng dại nếu cần.
Không nên chờ theo dõi động vật nhiều ngày rồi mới đi tiêm nếu chưa được cán bộ y tế tư vấn.
Tiêm vắc xin phòng dại có an toàn không?
Vắc xin phòng dại hiện nay có hiệu quả cao và an toàn. Đây là biện pháp quan trọng nhất để ngăn ngừa bệnh dại sau phơi nhiễm.
Trong một số trường hợp có nguy cơ cao (vết cắn sâu, nhiều vết cắn, cắn ở vùng đầu, mặt, cổ, bàn tay hoặc do động vật nghi dại), người bệnh có thể cần tiêm huyết thanh kháng dại kết hợp với vắc xin theo chỉ định của bác sĩ.
Phòng bệnh dại từ cộng đồng
Để giảm nguy cơ mắc bệnh dại, mỗi gia đình cần:
- Tiêm phòng dại đầy đủ cho chó, mèo nuôi theo hướng dẫn của cơ quan thú y.
- Quản lý vật nuôi chặt chẽ, không thả rông.
- Không trêu chọc, kích động chó, mèo, đặc biệt là động vật lạ.
- Hạn chế tiếp xúc với động vật có biểu hiện bất thường.
- Không giết mổ, buôn bán hoặc vận chuyển chó, mèo không rõ tình trạng tiêm phòng.
Đặc biệt, trẻ em là nhóm có nguy cơ cao bị chó cắn, vì vậy cha mẹ cần hướng dẫn trẻ cách tiếp xúc an toàn với vật nuôi và đưa trẻ đi khám ngay khi có vết cắn, dù là rất nhỏ.
* Bệnh dại chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu xử trí đúng ngay từ đầu.
Hãy ghi nhớ:
- Rửa sạch vết thương ngay sau khi bị cắn.
- Đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.
- Tiêm vắc xin phòng dại đúng chỉ định.
- Không tự điều trị bằng các phương pháp dân gian hoặc mê tín.
Đừng để sự chủ quan với một vết cắn nhỏ phải trả giá bằng tính mạng!