Bệnh viêm loét dạ dày tá tràng là gì? Bạn đã hiểu rõ về nhiễm khuẩn HP?
Viêm loét dạ dày tá tràng là bệnh lý khá phổ biến trong cộng đồng. Trước 1982, bệnh viêm loét dạ dày được xem là hậu quả của tăng acid, gia vị, lối sống căng thẳng, stress, từ sau năm 1982, hai nhà khoa học Marshall và Warren đã phát hiện ra vi khuẩn H.P (Helicobacter pylori) chính là nguyên nhân gây ra viêm loét dạ dày tá tràng. Các yếu tố như stress, chế độ ăn uống, hút thuốc lá có thể xem là các yếu tố thúc đẩy làm trầm trọng thêm tình trạng viêm loét.
Vi khuẩn H. P (Helicobacter pylori)
Nhiễm H. P là tình trạng vi khuẩn Helicobacter pylori (H. P) lây nhiễm vào dạ dày hay một phần đầu của ruột non.
Trên thế giới có khoảng 2/3 dân số bị nhiễm H. P. Ở nước ta, tỷ lệ này khoảng 75%. Tuy nhiên, đa số những trường hợp nhiễm H. P này đều không có triệu chứng hay biến chứng. Chỉ có khoảng 14% người nhiễm H.P là có biểu hiện bệnh: viêm dạ dày cấp hoặc mãn, loét dạ dày hay tá tràng. Nhiễm H. P là nguyên nhân của 80% trường hợp loét dạ dày và hơn 90% trường hợp loét tá tràng. Đồng thời, người nhiễm H. P có nguy cơ ung thư dạ dày tăng gấp 2-6 lần so với người không nhiễm.
H.P là xoắn khuẩn có thể gây bệnh loét dạ dày tá tràng bằng cách phá hủy lớp màng nhầy bao phủ bảo vệ niêm mạc dạ dày và tá tràng. Ngay khi H.P phá hủy lớp màng nhầy, acid dạ dày có thể tiếp cận niêm mạc dạ dày hoặc tá tràng và gây ra loét.
Người nhiễm H.P dễ phát triển loét dạ dày tá tràng. Phần lớn chúng ta nhiễm H.P từ lúc còn trẻ và duy trì trong nhiều năm. Bệnh thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm. Một số người cho rằng không cần quan tâm tới vi khuẩn H.P khi nó chưa gây bệnh. Tuy nhiên, nhiều bằng chứng nghiên cứu thuyết phục về hậu quả và biến chứng của việc nhiễm H.P trong thời gian dài như loét dạ dày tá tràng, chảy máu tiêu hóa, ung thư dạ dày… đã cho thấy tính hiệu quả khi được điều trị tiệt trừ H.P mang lại cho bệnh nhân, cả về sức khỏe lẫn kinh tế.
Các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh viêm loét đường tiêu hóa
Đa phần không có triệu chứng. Khi có loét dạ dày, bệnh nhân có thể bị đau rát vùng thượng vị, nhất là khi bụng đói. Cơn đau tạm giảm đi sau khi ăn hoặc uống thuốc kháng acid, cơn đau có thể kéo dài từ vài phút đến vài giờ; đau lặp đi lặp lại trong nhiều ngày, nhiều tuần hoặc nhiều tháng sau đó.
Có thể kể đến những triệu chứng không điển hình là buồn nôn, nôn, không thèm ăn. Nếu có biến chứng xuất huyết tiêu hoá do loét, bệnh nhân có thể có dấu hiệu xanh xao, thiếu máu, đi cầu phân đen, ói ra máu…
Các biến chứng thường gặp như:
· Xuất huyết tiêu hóa: tình trạng chảy máu của đường tiêu hóa kém.
· Thủng dạ dày khi ổ loét phát triển sâu hơn và phá vỡ hoàn toàn vách dạ dày hoặc tá tràng. Viêm phúc mạc khi tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng phát triển vào phúc mạc- lớp niêm mạc của ổ bụng.
· Ung thư dạ dày.
Bệnh loét dạ dày tá tràng được chẩn đoán như thế nào?
· Tiền sử bệnh
Có thể giúp bác sĩ chẩn đoán nguyên nhân gây loét dạ dày tá tràng. Nếu bệnh nhân có các triệu chứng của loét dạ dày tá tràng, bác sĩ sẽ hỏi xem bệnh nhân có sử dụng các thuốc corticoid hoặc kháng viêm non-steroid không, hoặc tiền sử gia đình.
· Khám thực thể: người bệnh thường biểu lộ điểm đau vùng thượng vị.
Khám thực thể có thể giúp bác sĩ chẩn đoán được bệnh loét dạ dày tá tràng và một số bệnh lý khác.
· Các phương pháp tầm soát HP hiện nay?
Thử máu tìm kháng thể chống H. P: chỉ có ý nghĩa nói lên đã có tình trạng tiếp xúc với H. P trong quá khứ, không có ý nghĩa phát hiện bệnh.
Test hơi thở: sử dụng đồng vị phóng xạ C13 hay C14 để phát hiện sự tồn tại của H.P trong dạ dày. Phương pháp này không xâm lấn và có độ chính xác cao khoảng 98%. Thường được sử dụng để kiểm tra kết quả điều trị.
Nội soi dạ dày: là một phương pháp xâm lấn. Có thể phát hiện H. P tại chỗ bằng test urease . Đồng thời, có thể quan sát bằng đại thể và sinh thiết những tổn thương ở dạ dày – tá tràng như viêm, loét, chảy máu, ung thư…
Nội soi đường tiêu hóa trên
Bác sĩ sẽ đưa ống nội soi vào thực quản của bệnh nhân đi vào dạ dày và tá tràng. Camera sẽ truyền hình ảnh vào màn hình cho phép kiểm tra cặn kẽ niêm mạc đường tiêu hóa. Nội soi chỉ ra các dấu hiệu của viêm, trợt, ổ loét và những dấu hiệu về ung thư trong niêm mạc dạ dày. Nội soi giúp theo dõi tổn thương dạ dày. Làm sinh thiết để nhận biết sự hiện diện của H.P.
Bs Nguyễn Thị Hải Hòa
Khoa Thăm dò chức năng