Sỏi tiết niệu là bệnh thường gặp, hay tái phát, bệnh sỏi tiết niệu chiếm 12% dân số, nam gặp nhiều hơn nữ. Tỷ lệ tái phát sau 1 năm là 14%, sau 5 năm là 35%, sau 10 năm là 52%. Hàng năm có khoảng 25% sỏi tiết niệu cần can thiệp lấy sỏi ra. Việt Nam là một nước nằm trong khu vực có tỷ lệ sỏi cao trên thế giới ( theo bản đồ của Humberger).
Điều trị sỏi tiết niệu hiện nay bên cạnh việc điều trị nội khoa, người ta chủ động can thiệp vào thận và thu được những thành tựu to lớn. Trước đây điều trị can thiệp sỏi tiết niệu chủ yếu bằng phương pháp mổ mở. Trong hai thập kỷ gần đây nhờ các tiến bộ vượt bậc về kỹ thuật chẩn đoán và các phương pháp ít sang chấn như tán sỏi ngoài cơ thể và các phương pháp nội soi đã tạo nên một cuộc cách mạng về điều trị sỏi tiết niệu.
Để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người bệnh, trong những năm qua bệnh viện đa khoa tỉnh Hải Dương luôn chú trọng việc phát triển kỹ thuật. Nhiều kỹ thuật mới đã được áp dụng. Đặc biệt là trong lĩnh vực tiết niệu các phương pháp điều trị sỏi ít xâm lấn mới nhất đều được áp dụng tại khoa Phẫu thuật tiết niện – Nam học:
Điều trị sỏi bàng quang bằng tán sỏi nội soi là phương pháp được áp dụng tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Hải Dương từ lâu, từ năm 2000 khi bệnh viện được trang bị dàn máy nội soi có hệ thống camera thì phẫu thuật này đã trở thành phổ biến và gần như thay thế phương pháp mổ lấy sỏi bàng quang cổ điển.
Phương pháp tán sỏi ngoài cơ thể (ESWL) là phương tiện điều trị được ưu tiên lựa chọn hàng đầu với tỷ lệ sạch sỏi 56% - 91% tuỳ thuộc loại máy, vị trí sỏi. Nguyên lý của phương pháp tán sỏi ngoài cơ thể là dùng loại sóng xung, năng lượng của sóng làm sỏi vỡ vụ, sau đó được đào thải ra ngoài theo đường tự nhiên. Phương pháp này được áp dụng tại bệnh viện đa khoa tỉnh hải Dương từ năm 2007. Đây là phương pháp điều trị can thiệp ít xâm hại nhất, thời gian nằm viện 1-2 ngày bệnh nhân trở lại sinh hoạt bình thường ngay sau khi xuất viện. Do đó phương pháp này được chỉ định rộng rãi, mỗi năm có 300-500 ca được thực hiện.
Cùng với việc ứng dụng phẫu thuật nội soi cắt túi mật, cắt ruột thừa, năm 2010 bệnh viện đã thực hiện phẫu thuật lấy sỏi niệu quản nội soi, tạo bước phát triển mới trong phẫu thuật nội soi ổ bụng. Phương pháp được chỉ định với sỏi niệu quản 1/3 trên.
Tán sỏi qua nội soi niệu quản (ureteroscopy) là phương pháp dùng ống soi vào niệu quản tán sỏi trực tiếp bằng các loại năng lượng: cơ học, điện thủy lực, siêu âm và laser. Hiện nay năng lượng laser được sử dụng phổ biến nhất và được xem như là “tiêu chuẩn vàng”. Bệnh viện đa khoa tỉnh Hải Dương triển khai tán sỏi niệu quản nội soi ngược dòng bằng năng lượng laser từ năm 2014, cho đến nay đã thực hiện được trên 1000 ca và đem lại kết quả tốt.
Tán sỏi niệu quản nội soi ngược dòng bằng năng lượng laser
Lấy sỏi qua da (PCNL) được áp dụng cho các trường hợp sỏi bể và đài thận, hãn hữu mới sử dụng cho những viên sỏi ở niệu quản gần sát với bể thận. Ưu tiên cho trường hợp sỏi phức tạp, có kết hợp với dị dạng đường niệu như hẹp cổ đài hay hẹp khúc nối bể thận niệu quản. Lấy sỏi qua da có nguy cơ chảy máu, nhiễm khuẩn niệu. Với sỏi lớn như sỏi san hô nhất là với sỏi rắn, khả năng điều trị của ESWL rất thấp nên lấy sỏi qua da (PCNL) là phương tiện điều trị tối ưu, tỷ lệ sạch sỏi khoảng 85% - 95%. Bệnh viện đa khoa tỉnh Hải dương hiện nay đang ứng dụng kỹ thuật lấy sỏi thận qua da đường hầm nhỏ (mini PCNL) bước đầu cho thấy tính ưu việt hơn hẳn phương pháp mổ mở.
Việc triển khai những phương pháp điều trị sỏi tiết niệu ít xâm lấn đã mang lại lợi ích lớn cho người bệnh đó là ít đau đớn, thời gian nằm viện ngắn, sử dụng thuốc ít, phục hồi sức khỏe nhanh ngoài ra còn có giá trị thẩm mỹ cao.
BS Nguyễn Duy Đông – Khoa Ngoại 4
pasting